Sportomed Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezleri

Kayak Yaralanmaları Konusunda Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kayak, snowboard gibi kış sporları ile uğraşan gerek profesyonel, gerekse amatör sporcular bir çok yaralanma riski ile karşı karşıyadırlar. Alınan birçok önleyici tedbire rağmen kayak sakatlanmaları kaçınılmaz olarak karşımıza çıkmaktadır.

Kış sporları büyük oranda eğlence ve vücudu zinde tutmak için yapılmaktadır. Yılın belirli zamanlarında yapılan bu sporda kişiler yeterli ön hazırlık yapmadan pistlere çıktığından ve vücudun yeterli fiziksel uygunlukta olmaması nedeni ile kayak kazaları ve bunun sonucunda yaralanmalar olmaktadır. Bu nedenle her sporda olduğu gibi kayak sporunda da sakatlık oranını azaltmak için spora hazırlık dönemine kesinlikle özen gösterilmelidir.

Kayak yaralanmalarının nedenleri nelerdir?

Genel olarak spor yaralanmalarının oluşumuna baktığımızda;
Fiziksel eksiklikler, yorgunluk ve aşırı yüklenme, anatomik sorunlar, psikolojik faktörler, geçirilmiş tam tedavi edilmemiş yaralanmalar, kötü ve yetersiz spor tekniği, yetersiz ve kötü antrenman, kalitesiz malzeme kullanımı, çevre, zemin, kurallara uymamak, yaş ve cinsiyet gibi nedenler karşımıza çıkmaktadır.

Kış sporu yaralanmalarında nelere dikkat edilmeli?

Kayak yaparken zevk aldığınız bir sporu yapıyorsunuz. Sakatlanmamak için risk faktörlerini en aza indirmeniz gerekir. Bu sizin kayak botları, giyiminiz, kayaklarınız, batonlarla başlar ve unutulmaması gereken en önemli husus vücudunuzu kayağa hazırlamanızdır. Kayak öncesi egzersizler (germe, esneklik ve kuvvet ) mutlaka yapılmalıdır.

Kayak sporuna başlamadan önce çok iyi bir kondisyonunuz olması gerekmektedir. Çok iyi bir aerobik kondisyon gereklidir. Güçlü kalça adaleleri ve üst bacak adalesi iyi bir aerobik çalışma için gereklidir. Lastik band ile adale kuvvetlendirme egzersizleri squat, bisiklet, veya buna benzer aletlerle çalışma yapılmalıdır. Ozellikle soğuk havalarda germe egzersizleri, zedelenmeleri önlemek bakımından çok önemlidir. Kayak öncesi 10 dakikalık aerobik aktivite ve 5 dakikalık germe hareketleri bel, boyun ve bacak arka adale zedelenmelerini önlemede çok önemlidir.

Uygun ekipman kullanımı sakatlık riskini azaltmaktadır. Her kayak sezonu öncesi bu işi bilenlerle beraber bütün ekipman kontrolden geçirilmelidir.

Bir diğer sakatlanma nedeni ise düşmeler sonrası dizde ağrı, şişlik olan ve yürümede zorluk çekenlerin, kaymaya devam etmeleri ya da bir gün sonra şikayetleri tam geçmese de kaymaya tekrar başlamalarıdır. Dizinizde problem mevcutsa, dizlik ve özel egzersizler kayak diz sakatlanmaları riskinizi azaltır.

Kayak yaralanma mekanizmaları

Çarpışmalar:

Çarpışmalar pistteki yaralanmaların %5’ini oluşturmaktadır. Ağaç, bina, direk vb. gibi hareketsiz yapılara yüksek hızda çarpma sonucu künt travmalar ve buna bağlı yaralanmalar görülebilir. Literatürde kayakçıların bu mekanizmayla yaralanmaları ve kafa travması sonucu ölümleri bildirilmiştir.

Düşmeler:

Kayak yaralanmalarının %87’si düşme sonucu ortaya çıkar ve çoğunlukla alt ekstremitede meydana gelir. Sık görülmesi nedeniyle bu yaralanmalara karşı yapılması gereken ilk müdahaleler ve yaralanma tipleri iyi tanımlanmıştır. Sıklığına göre en çok görülen bölgeler; başparmak, diz, yüz ve kafada laserasyonlar, bacakta kontüzyonlar, omuz, ayak bileği, tibia kırıkları, diz kontüzyonları ve omuz çıkıklarıdır.

Dış rotasyon:

Kayağın iç kenarının buz, taş veya sert bir cisme takılması sonucu ayak bileği, abdüksiyon (yana açılma) ve dış rotasyonuyla başlayan bir kuvvete maruz kalır. Kayak dışa doğru giderken vücut ileriye gitmeye devam eder, yük yavaş yavaş diğer kayağa geçer ve takılan kayak bacağı aşırı abdüksiyon ve dış rostasyona zorlar. Bu zorlanma ayak bileğinde dış malleol kırığına, tibia va fibulada spiral kırığa, diz ve ayak bileğinde yumuşak doku yaralanmalarına neden olur.

İç rotasyon:

Dış rotasyonun tersi mekanizmayla olur, yeni öğrenenlerde dönüşler sırasında veya yürüyüş kayağı sırasında olur. Anterior talofibuler bağ, medial malleol veya tibia kırığına sebep olur.

Öne düşme:

Her iki kayağın birlikte bol kara saplanması veya ağaç, bina gibi sabit bir yere çarpması sonucu kayakların sabit kalması ve vücudun ileri hareketine devam etmesiyle bağlamalar atmazsa, ayakkabının üst sınırından tibia kırığı, aşil yırtığı, peroneal tendon sublüksasyonu, hiperekstansiyon tipi ön veya arka çapraz bağ yaralanması gibi diz çevresi bağlarda yaralanmalar olabilir. Bağlamlar atarsa, yüz ve kafayı koruma isteğine bağlı üst ekstremite yaralanmaları görülebilir.

Arkaya düşme:

Yeni öğrenen kişilerde durma sırasında aşırı dönmeye bağlı veya dururken arkadan çarpma sonucu öne düşmeye benzer tibia kırığı, gastroknemius kontüzyonları, hiperfleksiyon tipi ön veya arka çapraz bağ yaralanması gibi diz çevresi bağlarda yaralanmalar görülebilir.

Varus ve valgus travmalar yana düşmeler sırasında veya çarpışmalarla ortaya çıkabilir. Genellikle iç veya dış yan bağ, travmanın şiddeti büyükse menisküs veya çapraz bağ yaralanması veya kırıklar görülebilir.

Aşırı kullanmaya bağlı yaralanmalar:

Kayakçılarda en sık görülen yaralanmalardır. Genellikle basit gibi göründüğü için göz ardı edilir. En sık görüldüğü bölgeler; kuadriseps femoris, gastrosoleus ve paravertebral kaslardır. Kayak kenarlarının aşırı kullanımına bağlı olarak peroneal tendinitler görülebilir.

Tedavide aktivite kısıtlaması veya modifikasyonu, güçlendirme egzersizleri, Nonsteroid Anti İnflamatuar (NSAI) ilaçlar ve buz uygulaması kullanılır. Kullanılan aletlerin iyi kontrol edilmesi ve bakımı önemlidir. Egzersiz modifikasyonu sıklık, süre ve şiddetin değiştirilmesiyle olur. Genellikle erken dönemde aktiviteye tam ara vermek gerekli değildir.

Kayak diz yaralanmaları:

Kayak yaralanmalarının %20’si dizi ilgilendirir. Kış sporlarında genel yaralanma sayısı son 20 yılda azalmakla birlikte, diz yaralanmaları sayısı artmıştır. Şanslı olunan nokta ise diz yaralanmalarının %90’ının hafif yaralanmalar olmasıdır. Basit ligament zedelenmelerinden diz çıkığına kadar geniş bir spektrum vardır.Hatta kayak ayak kırılmaları ve ayak bileği kırıkları yaşanmaktadır.
Kayağın iç kısmının bir yere takılması sonucu oluşan abdüksiyon ve dış rotasyon ile sıklıkla medial kollateral bağ (iç yan bağ – İYB) zedelenir. Kayakçılarda kayağa bağlı yaralanmaların %60’ını, diz çevresi bağ yaralanmalarının da %83’ünü oluşturur. Gelen kuvvet daha fazla ise ön çapraz bağ ve menisküs yırtıkları da olaya eşlik edebilir.

Fizik muayenede, ligament çevresi hassasiyeti, tam ekstansiyon ve 20-30 derece fleksiyonda karşı tarafa göre eklem aralığında daha fazla açılma görülür. Stres grafilerinde eklem aralığındaki açılma gösterilebilir.

Tedavide erken dönemde elastik bandaj, elevasyon, buz tatbiki ve immobilizasyon uygulanır. Ağrı azaldıktan sonra ileri derece olan yaralanmalarda medio-lateral stabiliteyi sağlayan dizliklerle harekete izin verilir, hafif vakalarda elastik bandaj yeterlidir. İzole medial kollateral bağ yaralanmaları genellikle cerrahiye ihtiyaç göstermeden 4-6 haftada iyileşir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir